Zgjidhni gjuhën: мк al en

Energjinë elektrike e kemi në dispozicion me vetëm një “klik”, por evolucioni i saj është i gjatë, gjenial, i veçantë. Pikërisht për këtë arsye e kemi krijuar “Qendrën ekspozuese Matka”, vendi ku të rinjtë do të kenë mundësi për t’u edukuar për energjinë elektrike dhe për të mësuar se si krijohet ajo, si udhëton, cilat janë burimet e energjisë. Vendi ku çdoherë mund të mësohet diçka më shumë. Urdhëroni dhe na vizitoni.

PËR QENDRËN

Rëndësia e lokalitetit, fillimisht si një zonë e mbrojtur "Monumenti i natyrës" në vitin 1994 nga Kuvendi i qytetit, e pastaj edhe rëndësia e saj teknike - historike ishin një nga arsyet që kompania EVN Maqedoni t’i bashkëngjitet idesë për ndërtimin e Qendrës Ekspozuese Matka. Brenda saj janë vendosur më shumë eksponate të cilat shpjegojnë historinë e energjisë elektrike, fillimet e hidrocentralit, si dhe mënyrat më bashkëkohore për prodhimin e energjisë elektrike. Hidrocentrali gjendet në lumin Treskë, në dalje të grykës, në afërsi të fshatit Matka, i cili është në largësi prej 14 km nga Shkupi. Kanioni Matka, ku gjendet HEC-i Matka, kanë qenë gjithmonë një pjesë përbërëse e qytetit dhe një pjesë e pandashme e historisë.

Historia

Në vitet e 30-ta të shekullit të kaluar, në dalje të kanionit është ndërtuar një liqen artificial në lumin Treskë, me një digë të betonit, për të prodhuar energji elektrike. Punët ndërtimore në digë kanë filluar në vitin 1935, kurse hidrocentrali ka filluar me punë në vitin 1938 me një kapacitet të instaluar prej 4,2 MW.

Ndërtimi ka qenë shumë i madh dhe ka qenë një ndërtim kolektiv, një projekt kapital të asaj kohe, por personi më meritor për ndërtimin e tij është prof. D-r. Milladin Peqinar, autori ideor i projektit, projektuesi dhe njeriu që ka kryer mbikëqyrjen e ndërtimit. Kur diga ka qenë e gatshme, Peqinar ka qëndruar në majën e saj dhe ka bërtitur: “Nëse rrëzohet diga, le të shkojë me të edhe ai që e ka krijuar”.

Gjatë Luftës së Dytë Botërore pikërisht HEC-i Matka ka qenë një nga objektet strategjike rreth të cilit janë zhvilluar betejat. Ai ka qenë caku i bombardimeve gjatë operacioneve luftarake gjatë tërheqjes së forcave fashiste. Madje ka pasur edhe tentime për minimin e tij, por një grup partizanësh në mënyrë heroike e kanë mbrojtur Matkën. Diga e hidrocentralit Matka e ka shpëtuar disa herë Shkupin nga vërshimet, sidomos gjatë vërshimeve të mëdha në vitin 1962 dhe në vitin 1979 kur diga ka mbajtur një sasi të madhe të ujit dhe ka kontribuar për të parandaluar katastrofa më të mëdha.

Në vitin 2008 është bërë një rikonstruksion dhe është ndërtuar një hidrocentral tërësisht i ri. Me ndërtimin e ndërtesës së re të makinerisë, e vendosur shumë afër, ndërtesa e vjetër e makinerisë ka ndërprerë me funksion, kështu që në vitin 2016 ajo është shndërruar në një Qendër edukative-ekspozuese.

Bukuritë natyrore

Rajoni i kanionit të Matkës, ku është ndërtuar HEC-i Matka, është një rajon me një nivel të lartë të llojllojshmërisë biologjike, heterogjenitetit dhe endemizmit. Numri i përgjithshëm i llojeve të faunës që janë regjistruar në territorin e rajonit të mbrojtur të kanionit Matkë arrin në 1474, që është një nivel relativisht i lartë i llojllojshmërisë së llojeve. Po ashtu është konstatuar prania e 58 llojeve endemike të pa kurrizorëve, prej të cilëve 13 janë lloje endemike ballkanike, 26 janë lloje kombëtare dhe 19 janë lloje lokale. .

Akumulacioni “Matka” është liqeni më i vjetër artificial në Maqedoni. Uji i liqenit shfrytëzohet për të fituar energjia elektrike, por edhe për t’i ujitur fshatrat përreth. Në këtë fshat gjendet edhe shpella nënujore “Vrello”, njëra e shpellave më të thella në Evropë, me një thellësi më të madhe se 203 metra, si dhe dhjetëra shpella të tjera.

Në ujërat e lumit Treskë është konstatuar prania e 13 llojeve autoktone të peshqve. Barburiqi (Gobio Bulgaricus), barburiqi bisht-hollë, mrena e zezë, mrena e bardhë, ngjila e Vardarit, kleni i Vardarit, pëllëmza (deverika), Alburnus macedonicus (kunja e artë) janë llojet ballkanike, ndërsa llojet e troftës së Maqedonisë dhe tufëza (Barbatula Barbatula) janë llojet kombëtare endemike. Po ashtu është konstatuar edhe prania e 32 llojeve të amfibëve dhe reptilëve.

KONTAKTI

Caktoni vizitën e Qendrës ekspozuese Matka në matka@evn.mk

Energjinë elektrike e kemi në dispozicion me vetëm një “klik”, por evolucioni i saj është i gjatë, gjenial, i veçantë. Pikërisht për këtë arsye e kemi krijuar “Qendrën ekspozuese Matka”, vendi ku të rinjtë do të kenë mundësi për t’u edukuar për energjinë elektrike dhe për të mësuar se si krijohet ajo, si udhëton, cilat janë burimet e energjisë. Vendi ku çdoherë mund të mësohet diçka më shumë. Urdhëroni dhe na vizitoni.

PËR QENDRËN

Rëndësia e lokalitetit, fillimisht si një zonë e mbrojtur "Monumenti i natyrës" në vitin 1994 nga Kuvendi i qytetit, e pastaj edhe rëndësia e saj teknike - historike ishin një nga arsyet që kompania EVN Maqedoni t’i bashkëngjitet idesë për ndërtimin e Qendrës Ekspozuese Matka. Brenda saj janë vendosur më shumë eksponate të cilat shpjegojnë historinë e energjisë elektrike, fillimet e hidrocentralit, si dhe mënyrat më bashkëkohore për prodhimin e energjisë elektrike. Hidrocentrali gjendet në lumin Treskë, në dalje të grykës, në afërsi të fshatit Matka, i cili është në largësi prej 14 km nga Shkupi. Kanioni Matka, ku gjendet HEC-i Matka, kanë qenë gjithmonë një pjesë përbërëse e qytetit dhe një pjesë e pandashme e historisë.

HIDROCENTRALI

BLLOKTRANSFORMATORI

Historia

Në vitet e 30-ta të shekullit të kaluar, në dalje të kanionit është ndërtuar një liqen artificial në lumin Treskë, me një digë të betonit, për të prodhuar energji elektrike. Punët ndërtimore në digë kanë filluar në vitin 1935, kurse hidrocentrali ka filluar me punë në vitin 1938 me një kapacitet të instaluar prej 4,2 MW.

Ndërtimi ka qenë shumë i madh dhe ka qenë një ndërtim kolektiv, një projekt kapital të asaj kohe, por personi më meritor për ndërtimin e tij është prof. D-r. Milladin Peqinar, autori ideor i projektit, projektuesi dhe njeriu që ka kryer mbikëqyrjen e ndërtimit. Kur diga ka qenë e gatshme, Peqinar ka qëndruar në majën e saj dhe ka bërtitur: “Nëse rrëzohet diga, le të shkojë me të edhe ai që e ka krijuar”.

Gjatë Luftës së Dytë Botërore pikërisht HEC-i Matka ka qenë një nga objektet strategjike rreth të cilit janë zhvilluar betejat. Ai ka qenë caku i bombardimeve gjatë operacioneve luftarake gjatë tërheqjes së forcave fashiste. Madje ka pasur edhe tentime për minimin e tij, por një grup partizanësh në mënyrë heroike e kanë mbrojtur Matkën. Diga e hidrocentralit Matka e ka shpëtuar disa herë Shkupin nga vërshimet, sidomos gjatë vërshimeve të mëdha në vitin 1962 dhe në vitin 1979 kur diga ka mbajtur një sasi të madhe të ujit dhe ka kontribuar për të parandaluar katastrofa më të mëdha.

Në vitin 2008 është bërë një rikonstruksion dhe është ndërtuar një hidrocentral tërësisht i ri. Me ndërtimin e ndërtesës së re të makinerisë, e vendosur shumë afër, ndërtesa e vjetër e makinerisë ka ndërprerë me funksion, kështu që në vitin 2016 ajo është shndërruar në një Qendër edukative-ekspozuese.

HIDROCENTRALI

BLLOK TRANSFORMATORI

Historia

Në vitet e 30-ta të shekullit të kaluar, në dalje të kanionit është ndërtuar një liqen artificial në lumin Treskë, me një digë të betonit, për të prodhuar energji elektrike. Punët ndërtimore në digë kanë filluar në vitin 1935, kurse hidrocentrali ka filluar me punë në vitin 1938 me një kapacitet të instaluar prej 4,2 MW.

Ndërtimi ka qenë shumë i madh dhe ka qenë një ndërtim kolektiv, një projekt kapital të asaj kohe, por personi më meritor për ndërtimin e tij është prof. D-r. Milladin Peqinar, autori ideor i projektit, projektuesi dhe njeriu që ka kryer mbikëqyrjen e ndërtimit. Kur diga ka qenë e gatshme, Peqinar ka qëndruar në majën e saj dhe ka bërtitur: “Nëse rrëzohet diga, le të shkojë me të edhe ai që e ka krijuar”.

Gjatë Luftës së Dytë Botërore pikërisht HEC-i Matka ka qenë një nga objektet strategjike rreth të cilit janë zhvilluar betejat. Ai ka qenë caku i bombardimeve gjatë operacioneve luftarake gjatë tërheqjes së forcave fashiste. Madje ka pasur edhe tentime për minimin e tij, por një grup partizanësh në mënyrë heroike e kanë mbrojtur Matkën. Diga e hidrocentralit Matka e ka shpëtuar disa herë Shkupin nga vërshimet, sidomos gjatë vërshimeve të mëdha në vitin 1962 dhe në vitin 1979 kur diga ka mbajtur një sasi të madhe të ujit dhe ka kontribuar për të parandaluar katastrofa më të mëdha.

Në vitin 2008 është bërë një rikonstruksion dhe është ndërtuar një hidrocentral tërësisht i ri. Me ndërtimin e ndërtesës së re të makinerisë, e vendosur shumë afër, ndërtesa e vjetër e makinerisë ka ndërprerë me funksion, kështu që në vitin 2016 ajo është shndërruar në një Qendër edukative-ekspozuese.

LINJA E ENERGJISË

Bukuritë natyrore

Rajoni i kanionit të Matkës, ku është ndërtuar HEC-i Matka, është një rajon me një nivel të lartë të llojllojshmërisë biologjike, heterogjenitetit dhe endemizmit. Numri i përgjithshëm i llojeve të faunës që janë regjistruar në territorin e rajonit të mbrojtur të kanionit Matkë arrin në 1474, që është një nivel relativisht i lartë i llojllojshmërisë së llojeve. Po ashtu është konstatuar prania e 58 llojeve endemike të pa kurrizorëve, prej të cilëve 13 janë lloje endemike ballkanike, 26 janë lloje kombëtare dhe 19 janë lloje lokale.

Akumulacioni “Matka” është liqeni më i vjetër artificial në Maqedoni. Uji i liqenit shfrytëzohet për të fituar energjia elektrike, por edhe për t’i ujitur fshatrat përreth. Në këtë fshat gjendet edhe shpella nënujore “Vrello”, njëra e shpellave më të thella në Evropë, me një thellësi më të madhe se 203 metra, si dhe dhjetëra shpella të tjera.

Në ujërat e lumit Treskë është konstatuar prania e 13 llojeve autoktone të peshqve. Barburiqi (Gobio Bulgaricus), barburiqi bisht-hollë, mrena e zezë, mrena e bardhë, ngjila e Vardarit, kleni i Vardarit, pëllëmza (deverika), Alburnus macedonicus (kunja e artë) janë llojet ballkanike, ndërsa llojet e troftës së Maqedonisë dhe tufëza (Barbatula Barbatula) janë llojet kombëtare endemike. Po ashtu është konstatuar edhe prania e 32 llojeve të amfibëve dhe reptilëve.

LINJA E ENERGJISË

Bukuritë natyrore

Rajoni i kanionit të Matkës, ku është ndërtuar HEC-i Matka, është një rajon me një nivel të lartë të llojllojshmërisë biologjike, heterogjenitetit dhe endemizmit. Numri i përgjithshëm i llojeve të faunës që janë regjistruar në territorin e rajonit të mbrojtur të kanionit Matkë arrin në 1474, që është një nivel relativisht i lartë i llojllojshmërisë së llojeve. Po ashtu është konstatuar prania e 58 llojeve endemike të pa kurrizorëve, prej të cilëve 13 janë lloje endemike ballkanike, 26 janë lloje kombëtare dhe 19 janë lloje lokale.

Akumulacioni “Matka” është liqeni më i vjetër artificial në Maqedoni. Uji i liqenit shfrytëzohet për të fituar energjia elektrike, por edhe për t’i ujitur fshatrat përreth. Në këtë fshat gjendet edhe shpella nënujore “Vrello”, njëra e shpellave më të thella në Evropë, me një thellësi më të madhe se 203 metra, si dhe dhjetëra shpella të tjera.

Në ujërat e lumit Treskë është konstatuar prania e 13 llojeve autoktone të peshqve. Barburiqi (Gobio Bulgaricus), barburiqi bisht-hollë, mrena e zezë, mrena e bardhë, ngjila e Vardarit, kleni i Vardarit, pëllëmza (deverika), Alburnus macedonicus (kunja e artë) janë llojet ballkanike, ndërsa llojet e troftës së Maqedonisë dhe tufëza (Barbatula Barbatula) janë llojet kombëtare endemike. Po ashtu është konstatuar edhe prania e 32 llojeve të amfibëve dhe reptilëve.

KONTAKTI

Caktoni vizitën e Qendrës ekspozuese Matka në matka@evn.mk